Шикізаттан дайын өнімге дейін. 201 млрд теңгелік мақта-тоқыма өндірісі, 34 млрд теңгелік жүгері өңдеу зауыты, индустриялық мал шаруашылығы және мыңдаған жаңа жұмыс орны. Түркістан облысы ауыл шаруашылығын жай ғана өндіретін емес, өнімді терең өңдеп, дайын тауар шығаратын өңірге айналдыруды көздеп отыр.
Түркістан облысында агроөнеркәсіп кешенін дамыту жаңа кезеңге қадам басты. Бұған дейін өңірдің ауыл шаруашылығы негізінен өнім өндірумен танылса, бүгінде басты мақсат – сол өнімді өңірдің өзінде терең өңдеп, дайын өнімге айналдыру.
Осы бағытта облыста мақтатоқыма, жүгері және ет кластерлері жүйелі түрде қалыптасып келеді. Үш бағыттың да ортақ мақсаты – ауыл шаруашылығын өндіріс, өңдеу, логистика және экспортпен байланыстыратын тұтас экономикалық жүйе құру.
Ең бастысы, бұл жобалар тек өндіріс көлемін арттыруды емес, ауылдағы жұмыспен қамтуды, инвестиция тартуды және өңірдің экономикалық әлеуетін күшейтуді көздейді.
МАҚТА: АЛҚАПТАН ЗАУЫТҚА, ЗАУЫТТАН ДАЙЫН ӨНІМГЕ ДЕЙІН
Түркістан облысы үшін мақта – дәстүрлі ауыл шаруашылығы дақылы ғана емес, жаңа индустриялық экономиканың маңызды тіректерінің біріне айналмақ.
Қазір өңірде жалпы құны 201 млрд теңге болатын 5 ірі жоба жүзеге асырылуда. Кластер толық қалыптасқанда мақта өсіруден бастап, оны өңдеу, жіп иіру, мата өндіру, бояу-әрлеу және дайын тігін өнімдерін шығаруға дейінгі толық өндірістік тізбек құрылады.
Яғни бұрын алқаптан жиналған шикізат басқа өңірлерге немесе сыртқы нарыққа жөнелтілсе, енді оның басым бөлігін Түркістанның өзінде өңдеп, қосылған құны жоғары өнім шығаруға мүмкіндік туады.
Бұл бағытта өткен жылы екі мақта өңдеу зауыты, су үнемдеу технологияларын өндіретін екі кәсіпорын және жіп иіру фабрикасы іске қосылды.
Ал биыл өндірістік тізбекті кеңейтуге басымдық беріліп отыр. Мата өндіру, бояу-әрлеу, тігін және джинсы материалдарын шығаратын жаңа кәсіпорындар бой көтермек.
Кластер толық қуатына шыққанда 7 мың жаңа жұмыс орны ашылады деп жоспарланған. Сонымен қатар мақта өнімділігін гектарына 60 центнерге дейін жеткізу көзделуде.
Бұл – Түркістанды жай ғана мақта өсіретін өңірден мақта-тоқыма өндірісінің толыққанды орталығына айналдыруға бағытталған қадам.
ЖҮГЕРІ: 150 МЫҢ ТОННА ШИКІЗАТ, 26 ТҮРЛІ ӨНІМ
Ауыл шаруашылығындағы тағы бір маңызды бағыт – жүгеріні терең өңдеу.
Бұл саладағы негізгі жобалардың бірі – құны 34 млрд теңге болатын «Казкрахмал» зауыты. Кәсіпорынның құрылысы толық аяқталып, жақын уақытта іске қосылуы жоспарланған.
Заманауи өндіріс орны жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдеп, 26 түрлі өнім шығаруға қауқарлы болады.
Мұның маңызы зор. Өйткені жүгері алқабынан алынған өнімнің экономикалық құны тек дәнді сатумен шектелмейді. Терең өңдеу арқылы одан өнеркәсіпке, тағам өндірісіне және басқа да салаларға қажетті өнімдер алынады.
Өңірде осы өндірісті шикізатпен тұрақты қамтамасыз ету үшін жүгері егістігінің көлемін де ұлғайту жоспарланып отыр. 2030 жылға қарай жүгері алқабы 40 мың гектардан 70 мың гектарға дейін жеткізілмек.
Осылайша Түркістанда жүгері өсіру мен оны өңдеу бір-бірін толықтыратын тұтас өндірістік жүйеге айналмақ.
ЕТ КЛАСТЕРІ: МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ ДЕҢГЕЙГЕ КӨТЕРІЛУДЕ
Түркістан облысының агроөнеркәсіптік әлеуетін арттыруда ет кластерінің де орны ерекше.
Қазірдің өзінде «Kaz Eco Meat», «Turkestan Agro», «Қарқын Трейд» және «Бесқара» секілді ет өндіру кешендері іске қосылды. Олардың нәтижесінде қосымша 83 мың тонна ет өндіру жоспарланып отыр.
Ал облыста 2025 жылы өндірілген ет көлемі 130 мың тоннаға жеткен.
Ет өндірісін жаңа деңгейге шығару үшін мал шаруашылығын индустриялық негізде дамытуға басымдық берілуде. Осы мақсатта Орталық Азияда теңдесі жоқ ірі жобалардың бірі – 50 мың басқа арналған ірі қара мал бордақылау алаңы салынуда.
Австралиялық тәжірибеге негізделген нысанды тамыз айында пайдалануға беру жоспарланған.
Бұл жобамен қатар заманауи мал биржасының құрылысы да жалғасуда. Ол жыл соңына дейін іске қосылмақ. Ал құс шаруашылығында жылына 48 мың тонна құс етін өндіретін ірі фабриканың құрылысы басталды.
Яғни өңірдегі ет өндірісі де біртіндеп жеке шаруашылықтардан ірілендірілген, технологиялық және өндірістік жүйеге қарай бет алып келеді.
447,5 МЛРД ТЕҢГЕ – АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ЖАҢА ЭКОНОМИКАСЫ
Үш кластердің ауқымы бір-бірінен бөлек болғанымен, олардың стратегиялық мақсаты ортақ: шикізатты сыртқа шығармай, мүмкіндігінше өңірдің өзінде өңдеу және одан жоғары қосылған құны бар өнім өндіру.
Жоспарланған жобалар толық қуатына шыққанда, 2027 жылға қарай Түркістан облысында қосымша 447,5 млрд теңгенің ауыл шаруашылығы өнімін өндіру көзделіп отыр.
Бұл көрсеткіштің артында тек қаржы немесе өндіріс көлемі ғана емес, жаңа жұмыс орындары, ауыл тұрғындарының табысы, кәсіпкерліктің дамуы, жаңа технологиялар және экспорттық мүмкіндік тұр.
Мақта – мата мен киімге, жүгері – терең өңделген өнімге, мал шаруашылығы – дайын етке айналған сайын ауыл шаруашылығының экономикалық қайтарымы да арта түседі.
ТҮРКІСТАННЫҢ ЖАҢА БЕЙНЕСІ
Түркістан облысында қалыптасып жатқан үш кластерді бір ғана сөзбен сипаттауға болады – агроөнеркәсіптік трансформация.
Бұл – егістік көлемін ғана ұлғайту емес. Бұл – ауыл шаруашылығын заманауи технологиямен ұштастырып, өнімді терең өңдеп, өндіріс пен ауылды бір экономикалық тізбекке біріктіру.
Алдағы жылдары Түркістанда мақта алқабынан шыққан шикізат матаға, жүгері дайын өнімге, мал етке айналып, олардың әрқайсысы жаңа жұмыс орындары мен жаңа өндірістерге жол ашуы мүмкін.
447,5 млрд теңгелік жоспар – жай ғана экономикалық көрсеткіш емес. Бұл Түркістан облысының аграрлық өңірден қуатты агроөнеркәсіптік орталыққа айналу жолындағы жаңа межесі.
